تبلیغات
اخضرات - گاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام : بخش چهارم

اخضرات ادرس که دیدگاه سیاسی، دینی ، اجتماعی و فرهنگی را نشر می کند. نظرات سالم شما بنده راکمک خواهد کرد .
تاریخ:دوشنبه 9 مرداد 1391-08:06 ق.ظ

گاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام : بخش چهارم


بخش چهارم

فقر تحمیلی‌ بسیاری‌ از افراد در فقر خود نقشی‌ ندارند. این‌ پدیده‌ بر آن‌ها تحمیل‌ شده ‌است‌ و آن‌ها ناگزیرند با آن‌ دست‌‌وپنجه‌ نرم‌ كنند. البته‌ گروهی‌ در برابر این ‌عوامل‌ مقاومت‌ می‌كنند و می‌كوشند خود را از چنگال‌ آن‌ برهانند؛ ولی ‌دستة‌ سر تسلیم‌ فرود می‌آورند و واكنشی‌ جدی‌ از خود نشان‌ نمی‌دهند.

منابع‌ دینی‌ انسان‌ را به‌طور جدی‌ به‌ مقاومت‌ در برابر این‌گونه‌ فقر تشویق ‌می‌كند و كسانی‌ را كه‌ به‌ رغم‌ توانایی‌، از مقاومت‌ می‌پرهیزند، مورد سرزنش‌ قرار می‌دهد. این‌ منابع‌، توانایان‌ مقاومت‌گریز را منظلم‌ خوانده‌، سبب‌ تقویت ‌ستم‌كاران‌ می‌شمارد و در مقابل،‌ تلاش‌كننده‌گان‌ در برابر فشار ستمگران‌ را، مظلوم‌ و برخوردار از پاداش‌ می‌داند. مهم‌ترین‌ عوامل‌ این‌ نوع‌ فقر عبارت ‌است‌ از:

الف‌) عوامل‌ طبیعی‌ گاه‌ حوادثی‌ رخ‌ می‌دهد كه‌ شیرازة‌ زنده‌گی‌ها را فرو می‌پاشد و زمینه‌ساز فقری‌ جانكاه‌ می‌شود. مرگ‌ یا معلولیت‌ سرپرست‌ خانواده‌، زلزله‌، آتش‌سوزی‌، سیل‌، سرقت‌ و خشك‌سالی،‌ بخشی‌ از عوامل‌ طبیعی‌ فقر تحمیلی ‌به‌شمار می‌آید.

البته‌ برخی‌ از آیات‌ و روایات‌ نشان‌ می‌دهد كه‌ بخشی‌ از این ‌حوادث‌ نتیجة‌ كردار انسان‌هاست‌ و بخشی‌ دیگر برای‌ آزمون‌ و ایجاد زمینة‌ ارتقای‌ معنوی‌ آن‌ها طراحی‌ می‌شود. بنابراین‌، نمی‌توان‌ دربارة‌ همة‌ این‌ حوادث‌ یك‌ نوع‌ داوری‌ كرد.

ب‌) عوامل‌ اقتصادی‌ مهم‌ترین‌ عوامل‌ پیدایش‌ فقر تحمیلی‌ را باید در عرصة‌ اقتصاد جست‌وجو كرد؛ و عامل‌ اصلی‌ در بین‌ این‌ عوامل‌، نوع‌ روابط‌ اقتصادی‌ حاكم‌ بر جامعه‌ است‌.

روابط‌ ناسالم‌ اقتصادی‌ بر بسیاری‌ از مردم‌ تأثیر می‌نهد، شكاف‌ طبقاتی‌ میان‌ اقلیت‌ پردرآمد و اكثریت‌ تهیدست‌ را فزونی‌ می‌بخشد و ممكن‌است‌ سرانجام‌ اقتصاد كشور را فلج‌ كند؛

برای‌ مثال‌ اجرای‌ اقتصاد سرمایه‌داری‌ در كشورهای‌ توسعه‌‌نیافته‌ مثل کشور ما، می‌تواند پی‌آمدهای‌ زیان‌باری در پی‌ داشته‌ باشد؛ پی‌آمدهایی‌ كه‌ هر یك‌ از عوامل‌ مهم‌ ایجاد و گسترش‌ فقر به‌ شمار می‌آید. بخشی‌ از این‌ آثار عبارت‌ است‌ از:

1ـ توزیع‌ ناعادلانة‌ ثروت‌ در جوامعی‌ كه‌ ثروت‌ها و منابع‌ طبیعی‌، كه‌ بر اساس‌ آیات‌ قرآن‌ كریم،‌ برای‌ بهره‌برداری‌ همة‌ مردم‌ آفریده‌ شده‌، در اختیار گروه‌هایی‌ خاص‌ قرار می‌گیرد و بسیاری‌ از مردم‌ از آن‌ بی‌بهره‌اند، فقر فراگیر می‌شود و به‌ تدریج‌ فاصلة‌ طبقاتی‌ فزونی‌ می‌یابد.

هرچند خصوصیات‌ شخصی‌ طبقات‌ فقیر، چون‌ تنبلی‌، بی‌كاره‌گی‌، پایین‌ بودن‌ سطح‌ فرهنگ‌ و برخی‌ از عوامل‌ دیگر اقتصادی‌ و اجتماعی‌ در تهیدستی‌ بیش‌تر كم‌درآمدها مؤثر است‌؛ ولی‌ در اكثر موارد، سبب‌ اصلی‌ ستم‌ سرمایه‌دارانی‌ است‌ كه‌ تنها به‌ سود خود می‌اندیشند. خداوند می‌فرماید: «بی‌تردید خداوند هرگز به‌ مردمان‌ ستم ‌نمی‌كند و خود مردم‌ بر خویشتن‌ ستم‌ روا می‌دارند.»

آن‌چه گفته شد، میزان‌ تأثیر بی‌عدالتی‌ در تنگدستی‌ جوامع‌ را نشان‌ می‌دهد. البته‌ منشای نابرابری‌ اقتصادی‌ و پدید آمدن‌ فاصلة‌ طبقاتی‌ را باید در مراحل‌ مختلف‌ قبل‌ از تولید، تولید و توزیع‌ جست‌وجو كرد. اسلام‌ برای‌ برقراری ‌عدالت‌ در این‌ مراحل‌، با در نظر گرفتن‌ استعدادها و تلاش‌ متفاوت‌ انسان‌ها، رهنمودهایی‌ ارایه‌ داده‌ است‌ .

2ـ فقدان‌ امكانات‌ شغلی‌ (بیکاری) بی‌كاری‌ بلای‌ اجتماعی‌ ـ اقتصادی‌ شناخته‌ شده‌یی‌ است‌ كه‌ به‌ از دست‌دادن‌ حیثیت‌ و كاهش‌ تولید و پس‌انداز می‌انجامد و از عوامل‌ مهم‌ّ پیدایش‌ و تشدید فقر شمرده‌ می‌شود. پایین‌ بودن‌ نرخ‌ بی‌كاری‌ از شاخص‌های‌ مهم ‌توسعة‌ یك‌ كشور به‌ شمار می‌آید و به ‌همین‌ جهت‌، ایجاد فرصت‌های‌ شغلی ‌برای‌ جوینده‌گان‌ كار، یكی‌ از اهداف‌ سیاست‌های‌ اقتصادی‌ است‌....

البته‌ چنان‌كه‌ در فقر ارادی‌ اشاره‌ شد، برخی‌ از افراد، به‌رغم‌ وجود امكانات‌ شغلی‌، به ‌سبب‌ تنبلی‌ یا نداشتن‌ تخصّص‌ لازم‌ بی‌كار اند. 3ـ ضعف‌ مدیریت‌ و تخصّص‌ نیروی‌ انسانی‌ یكی‌ از علل‌ عمدة‌ فقر كشورها و جوامعی مثل افغانستان، فقدان‌ مدیریت‌ متخصّص‌ و كاردان‌ در امور اقتصادی‌ است‌ و چه‌ بسا از این‌ طریق،‌ زیان‌های‌ فراوانی‌ به‌ شهروندان این کشورها وارد می‌شود...


آیات‌ و روایات‌ بسیار، مومنان‌ را از سپردنِ‌ كارها به‌ غیر متخصّصان ‌و ناآگاهان‌ باز داشته‌ است‌. قرآن‌ كریم‌ می‌‌گوید‌: “اموال‌تان‌ را، كه‌ خدا مایة‌ سامان‌یابی‌ زنده‌گی‌ شما قرار داده‌ است‌، در اختیار كم‌خردان‌ قرار ندهید.”

ج‌) عوامل‌ فرهنگی‌ ـ اجتماعی‌ 1ـ خودباخته‌گی‌ گروهی‌ از مردم‌ كشورهای‌ جهان‌ سوّم‌، در اثر تبلیغات‌ مسموم‌ كشورهای ‌ثروت‌مند، دچار باورهای‌ غلطی‌ شده‌اند كه‌ نتیجه‌یی‌ جز عقب‌مانده‌گی‌ و فقر ندارد. خودباخته‌گی‌ در برابر كشورهای‌ توسعه‌یافته‌، یكی‌ از این‌ باورهای ‌نادرست‌ است‌. خودباخته‌گان‌ چنان‌ می‌پندارند

كه‌ كشورهای‌ جهان‌ سوم‌ از نوآوری‌، استعداد و نبوغ‌ بی‌بهره‌اند و همیشه‌ باید منتظر بمانند تا نظریه‌های‌علمی‌ و اختراع‌ها و اكتشاف‌ها از سرزمین‌های‌ توسعه‌یافته‌ سمت‌ جهان‌ سوّم‌ سرازیر شود.

ناگفته‌ پیداست‌ این‌ باور با واقعیت‌ بسیار فاصله‌ دارد؛ تجربه ‌خلاف‌ آن‌ را ثابت‌ كرده‌ است‌ و به‌ طور معمول‌ اختراع‌ها و اكتشاف‌ها پس‌ ازسوختن‌ و بی‌خاصیت‌ شدن‌، در مسیر اجرای‌ اهداف‌ استعماری‌، در اختیار جهان‌ سوم‌ قرار می‌گیرد.

2ـ انحصاری‌ بودن‌ دانش‌ و فن‌آوری‌ امروزه‌ نقش‌ دانش‌ و فن‌آوری‌ در توسعة‌ كشورها بر كسی‌ پوشیده‌ نیست‌. كشورهای‌ جهان‌ سوّم‌ به‌سبب‌ باورهای‌ نادرستی‌ كه‌ ذكر شد و نیز نبودن ‌زمینه‌های‌ اقتصادی‌ پژوهش،‌ از این‌ دو ابزار بی‌بهره‌اند. كشورهای‌ توسعه‌یافته‌، اغلب‌ به ‌جهت‌ خوی‌ استعمارگرانۀ‌شان‌، از انتقال‌ این‌ ابزارها به‌ جهان‌ سوّم‌ می‌پرهیزند.

یكی‌ دیگر از نقشه‌های‌ استعمار در جهان‌ سوّم‌، فراهم‌ ساختن‌ زمینه‌ برای ‌فرار مغزهاست‌. نتیجة‌ این‌ فعالیت‌ها، عقب‌مانده‌گی‌ و فقر بیش‌تر این‌كشورهاست‌.

3ـ ترویج‌ گناه‌ و متزلزل‌ شدن‌ باورهای‌ دینی‌ چنان‌كه‌ گذشت‌، بی‌ایمانی‌ و گناه‌ از عوامل‌ فقر شمرده‌ می‌شود. تأثیر گناه‌ و سستی‌ ایمان‌ در سطح‌ جامعه‌، بسیار بیش‌تر و روشن‌تر است‌.

و آثار آن‌، علاوه‌ بر گناه‌كاران‌، همة‌ مردم‌ را در بر می‌گیرد. به‌ همین‌ سبب‌، یكی‌ ازبرنامه‌های‌ استعمارگران‌ و نیز فرمانروایان‌ خودكامه‌، ترویج‌ زمینه‌های‌ گناه‌ در جامعه‌ و تضعیف‌ پایه‌های‌ اعتقاد و ایمان‌ مردم‌، به‌ویژه‌ نسل‌ جوان‌، است‌.

4. اعتیاد، مواد مخدر و... ترویج‌ اعتیاد در سطح‌ جامعه‌، از دیگر عوامل‌ اجتماعی‌ فقر است.‌ افغانستان کشوری است که متاسفانه به این پدیدۀ خطرناک دچار شده است.

افكندن‌ جوانان‌ در دام‌ اعتیاد، آسان‌ترین‌ و مؤثّرترین‌ روش‌ برای‌ از بین‌ بردن ‌روحیة‌ انقلابی‌ و تلاش‌ و فعالیت‌ در یك‌ كشور است‌ و دشمنان‌، برای ‌رسیدن‌ به‌ اهداف‌ خود، از آن‌ بهره‌ می‌گیرند.

تجربة‌ هندوستان‌ در زمان‌ سلطة‌ انگلیس‌ و نیز ایران‌ پیش‌ از انقلاب‌ اسلامی،‌ نمونة‌ روشن‌ به‌كارگیری ‌این‌ ابزار به‌وسیلة‌ استعمارگران‌ است.

http://www.mandegardaily.af/spip.php?article12844


نوع مطلب : اقتصادی