اخضرات ادرس که دیدگاه سیاسی، دینی ، اجتماعی و فرهنگی را نشر می کند. نظرات سالم شما بنده راکمک خواهد کرد .
تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-12:58 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام: بخش پنجم

بخش پنجم

درمان‌ فقر و پیش‌گیری‌ از آن‌ پس‌ از شناسایی‌ عوامل‌ مؤثر در فقر افراد و جوامع‌، گام‌ بعدی‌ بررسی ‌راه‌های‌ درمان‌ فقر است‌. در این‌‌جا با دو نگرش‌ به‌ این‌ مسأله‌ می‌پردازیم‌.

نگرش‌ اول‌، نگاهی‌ كوتاه‌‌مدّت‌ و مقطعی‌ به‌ این‌ مشكل‌ است‌ و به‌ سبب ‌وضعیت‌ بسیار ناگوار برخی‌ از تهیدستان‌، به‌ شناسایی‌ و تبیین‌ راه‌های ‌كوتاه‌مدت‌ و ضربتی‌ برای‌ رویارویی‌ با این‌ مشكل‌ می‌پردازد. نگرش‌ دوم‌، راه‌های‌ اساسی‌ پیش‌گیری‌ و درمان‌ فقر را مورد بررسی‌ قرار می‌دهد.

نگرش‌دوم‌ را می‌توان‌ بلندمدت‌ نامید؛ زیرا فقر در طول‌ زمان‌ ایجاد می‌شود و به‌طور طبیعی‌ درمان‌ اساسی‌ آن‌ به‌ زمان‌ و برنامه‌ریزی‌ منظم‌ و دقیق‌ نیاز دارد. البته‌ هدف‌ این‌ مباحث‌ برخورد بامسأله‌ در سطح‌ كلان‌ است‌ و مشكل‌ افراد در ضمن‌ آن‌ مورد توجه‌ قرار می‌گیرد.

راه‌های‌ كوتاه‌‌مدت‌ چنان‌كه‌ گفته‌ شد، در این‌ راه‌ها، هدف‌ رسیده‌گی‌ به‌ تهیدستانی‌ است‌ كه‌ در موقعیتی‌ ناگوار به‌سر می‌برند و تأخیر در رسیده‌گی‌ به‌ وضع‌ آن‌ها به‌ ساقط‌ شدن‌آن‌ها از هستی‌ و زیان‌های‌ جبران‌‌ناپذیر می‌انجامد. درمان‌ ضربتی‌ فقر در سه‌مرحله‌ تحقّق‌ می‌یابد.

1ـ گام‌ نخست‌، شناسایی‌ این‌ گروه‌ از تهیدستان‌ است‌. به‌طور طبیعی‌، دراین‌ مقطع‌ نمی‌توان‌ كار دقیق‌ و كارشناسانه‌یی‌ در این‌باره‌ انجام‌ داد. باید ازآمارهای‌ موجود یا راه‌های‌ دیگر، كه‌ در كوتاه‌ترین‌ زمان‌ و با كم‌ترین‌ آثار جنبی‌ نتیجه‌ می‌دهد، بهره‌ برد.

برای‌ مثال‌ می‌توان‌ از پایگاه‌های‌ مطمینی‌ چون ‌مساجد محل،‌ در شناسایی‌ چنین‌ افرادی‌ استفاده‌ كرد. 2ـ گام‌ بعدی‌ تأمین‌ بودجه طرح‌ است‌. برای‌ تأمین‌ بودجه‌، سه‌ راه‌ وجوددارد: الف‌) دولت‌؛ ب‌) وجوه‌ شرعی‌ مانند زكات‌؛ و غیره كمك‌های‌مردمی‌.

3ـ گام‌ سوم‌، رساندن‌ وجوه‌ به‌ تهیدستان‌ شناسایی‌ شده‌ است‌. دراین‌ مرحله ‌نیز باید از مطمین‌ترین‌ و كم‌هزینه‌ترین‌ مسیر استفاده‌ كرد. برخی‌ از نهادهایی‌كه‌ سابقة‌ موفق‌تری‌ در این‌ زمینه‌ دارند، می‌توانند به‌ عنوان‌ بازوی‌ اجرایی‌ و هم‌آهنگ‌ كنندة‌ طرح‌ به‌ كار گرفته‌ شوند.

هم‌چنین‌ مسجدها، كه‌ در شناسایی ‌تنگدستان‌ و گردآوری‌ كمك‌های‌ مردمی‌ نقشی‌ موثر داشتند، می‌توانند دراین‌ مرحله‌ بسیار سودمند باشند؛ یعنی‌ در هر محل‌، می‌توان‌ به‌ یاری‌ افرادنیكوكار و جوانان‌ فعّال‌، كه‌ زیر نظر امام‌ جماعت‌ در هسته‌های‌ مردمی‌سازمان‌دهی‌ می‌شوند، این‌ مهم‌ را انجام‌ داد. البته‌ می‌توان‌ خانواده‌های ‌تنگدست‌ را به‌ افراد نیكوكار معرفی‌ كرد تا عملیات‌ كمك‌رسانی‌ بدون‌ واسطه ‌تحقق‌ یابد.

دربارة‌ شیوة‌ اعطای‌ كمك‌ بین‌ افراد نیز، با توجه‌ به‌ موقعیت‌ و مشكل‌ خاص‌ افراد و نیز وضعیت‌ اقتصادی‌ جامعه‌، راه‌های‌ مختلفی‌ وجود دارد. كمك‌ها می‌تواند نقدی‌ یا غیرنقدی‌ باشند. كمك‌های‌ نقدی‌، با توجه‌ به‌وضعیت‌ افراد، می‌تواند به‌شكل‌ بلاعوض‌ یا وام‌ قرض‌الحسنه‌ باشد. كمك‌های‌غیر نقدی‌ نیز می‌تواند به‌ صورت‌ كالا (خوراك‌ و پوشاك‌ و ...)باشد.

خانه ‌بخشی‌ از فقرا كه‌ در موقعیت‌ اقتصادی‌ ناگواری‌ قرار دارند، درمجتمع‌های‌ مسكونی‌، علاوه‌ بر تسهیل‌ كمك‌رسانی‌ و حل‌ّ مشكل‌ مسكن‌آن‌ها، زمینه‌ را برای‌ درمان‌ اساسی‌ فقرشان‌ فراهم‌ می‌كند.

راه‌های‌ بلندمدت‌ 1ـ راه‌های‌ پیش‌گیری‌ از فقر به ‌طور كلی‌ شیوة‌ اصولی‌ برخورد با هر مشكلی،‌ بستن‌ راه‌ پدید آمدن‌ آن‌است‌؛ چنان‌‌كه‌ همة‌ متخصصان‌ و داکتران اتّفاق دارند كه‌ پرداختن‌ به ‌بهداشت‌ و جلوگیری‌ از پیدایش‌ بیماری،‌ از درمان‌ آن‌ آسان‌تر و مهم‌تر است‌. در مبارزه‌ با مشكل‌ فقر نیز اجرای‌ سیاست‌هایی‌ برای‌ از بین‌ بردن‌ زمینه‌های ‌پیدایش‌ آن،‌ مهم‌ترین‌ گام‌ به‌ شمار می‌آید....

در بحث گذشته‌، در بررسی‌ علل‌ پیدایش‌ فقر در جنبه‌های‌ فرهنگی‌، اجتماعی‌ و اقتصادی‌، عوامل‌ مختلفی‌ را برشمردیم‌. در یك‌ برنامه‌‌ریزی‌سنجیده‌، برای‌ جلوگیری‌ از پدیدة‌ فقر، باید از بین‌ بردن‌ عوامل‌ یادشده‌ مورد توجه‌ قرارگیرد.

الف‌) مقابله‌ با عوامل‌ فرهنگی‌ و اجتماعی‌ به ‌طور خلاصه‌، عوامل‌ فرهنگی‌ و اجتماعی‌ فقر فردی‌ و اجتماعی‌ عبارت‌‌اند‌ از : 1. تنبلی‌ و عدم‌ استقامت‌ در كار؛

2. بی‌برنامه‌گی‌؛ 3. دیدگاه‌ نادرست‌ دربارة‌ دنیا و آخرت‌؛ 4. خودباخته‌گی‌ و عدم‌ اعتماد به‌ نفس‌؛ 5. ترویج‌ گناه‌ و فساد در جامعه‌؛ 6. اعتیاد، گدایی و اظهار فقر؛

مهم‌ترین‌ گام‌ در جهت‌ زدودن‌ این‌ عوامل‌، انجام‌ دادن‌ كارهای‌ فرهنگی‌ و ارایة‌ تعلیمات‌ صحیح‌ دینی‌ به‌وسیلة‌ متفكّران‌ است‌. تشویق‌ مردم‌ به‌ كار و تلاش‌ و توجّه‌ دادن‌ آن‌ها به‌ آثار دنیایی‌ و آخرتیِ‌ كوشش‌ نیز در این‌ راه‌ بسیار موثّر می‌نماید. بدیهی‌ است‌ كه‌ ایجاد نشاط‌، امید به‌ آینده‌ و استحكام‌ پایه‌های‌عقیدتی‌ در بین‌ جوانان‌، شرط‌ اوّلیه‌ برای‌ گسترش‌ فرهنگ‌ كار و تلاش‌ در جامعه‌ است‌....

به‌ تصویر كشیدن‌ نتیجه تلاش‌ افرادی‌ كه‌ در سایة‌ تلاش‌ و استقامت‌ به‌ موفّقیت‌های‌ بزرگ‌ دست‌ یافته‌اند و نیز یادآوری‌ تمدّن‌ عظیم ‌اسلامی‌، كه‌ در سایة‌ به‌كار بستن‌ آموزه‌های‌ دین‌ تحقق‌ یافت‌، در زدودن ‌روحیة‌ تنبلی‌، نومیدی‌ و خودباخته‌گی‌ مردم‌ تأثیر بسیار دارد.

افزون‌ بر این‌، تقویت‌ ابعاد معنوی‌ جامعه‌ و از بین‌ بردن‌ زمینه‌های‌ گناه‌ و اعتیاد و تبیین‌ آثار مرگ‌بار آن‌، از روی‌ آوردن‌ مردم‌ به‌ویژه‌ نسل‌ جوان‌، به‌ گناهان‌ جلوگیری‌ می‌كند. بدیهی‌ است‌ كه‌ در كنار نفی‌ این‌ امور، فراهم‌ كردن‌ امكانات‌ تفریحی‌ و ورزشی‌ و نیز علمی‌ و آموزشی‌ و تشویق‌ جوانان‌ به‌ آن‌ها امری‌ ضروری ‌می‌نماید.

برخورد با گدایی‌گران حرفه‌یی‌، جمع‌آوری‌ آن‌ها در مراکزهای مشخص، آموزش‌ فرهنگی‌ و حرفه‌یی‌ آن‌ها و نیز ایجاد امكانات‌ شغلی‌ برای‌ آنان‌ بخشی‌ از سیاست‌ها به ‌شمار می‌آید. رسانه‌های‌ گروهی‌، به‌ ویژه‌ رسانه های حکومتی، در كارآمدی‌ سیاست‌های‌ فوق نقش‌ به‌سزایی‌ دارد.

ب‌) مقابله‌ با عوامل‌ طبیعی‌ چنان‌كه‌ گذشت‌، گاه‌ عوامل‌ طبیعی‌ چون‌ مرگ‌ و از كارافتاده‌گی‌ سرپرست ‌خانواده‌، سیل‌ و زلزله‌ موجب‌ تهیدست‌ شدن‌ گروه‌هایی‌ از جامعه‌ می‌شود. در این‌ جهت‌ دو كار اساسی‌ لازم‌ است‌:

1. انجام‌ اقداماتی‌ در جهت‌ به‌ حداقل‌ رساندن‌ آسیب‌های‌ ناشی‌ از عوامل ‌طبیعی‌، مانند ایجاد سیل‌بند و رعایت‌ اصول‌ ایمنی‌ در بندها و جاده‌ها و ساختمان‌ها.

2. تقویت‌ سیستم‌ تأمین‌ اجتماعی‌، به ‌منظور تحت‌ پوشش‌ قرار دادن‌ از كار افتاده‌گان‌، بی‌سرپرستان‌ و قربانیان‌ حوادث‌ طبیعی‌.

نشر در روزنامه مانده گار

 http://www.mandegardaily.af/spip.php?article12865

 



نوع مطلب : اقتصادی 



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic