اخضرات ادرس که دیدگاه سیاسی، دینی ، اجتماعی و فرهنگی را نشر می کند. نظرات سالم شما بنده راکمک خواهد کرد .
تاریخ:پنجشنبه 10 مرداد 1392-11:57 ق.ظ

خشکسالی، مکمّل انتحار و ناامنی

افغانستان کشوری است کوهستانی و سرشار از منابع آبی و زارعتی؛ اما از ولایات نیمروز و غور خبر می رسد که مقامات محلی نسبت به خشکسالی و کمبود شدید آب آشامیدنی حالت اضطراری اعلام نموده است. این وضعیت نشان میدهد که حتی مردم در بسیار از نقاط این کشور بشمول نیمروز و غور به آب آشامیدنی هم دسترسی ندارند. کم توجهی دولت افغانستان در ساختن بندهای آب گردان و حفرچاههای عمیق در نقاط آسیب پذیر این کشور باعث شده است که مشکل خشکسالی بعد از انفجار و انتحار، مردم را به ستوه بیاورد و افغانستان را در قطار کشورهایی مثلی سومالی قرار دهد؛ گرچه افغانستان به لحاظ فساد اداری هم از این کشور سبقت گرفته اند اما خشکسالی چالش دیگری است که این دوکشور را به هم نزدیک ساخته است.

ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-02:43 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. پانزدهم وپایانی










بخش پانزدهم و پایانی
زهد در اسلام‌ دو جنبة‌ روحی‌ و عملی‌ دارد. زهد روحی‌ به‌ معنای‌ دل‌کندن‌ از دنیا و مظاهر آن،‌ مانند ثروت‌ و قدرت‌ و مقام‌ است‌؛ یعنی‌ خود را به ‌آن‌ها وابسته‌ نکند و به‌ دنیاپرستی‌ مبتلا نشود. روشن‌ است‌ که‌ زهد به‌ این‌ معنا با داشتنِ‌ ثروت‌ و تصدّیِ‌ پست‌ و مقام،‌ هیچ‌ منافاتی‌ ندارد و مصداق روشن‌ آن‌، برخی‌ از پیامبران‌ و اولیا اند. زهد عملی‌ به‌ معنای‌ کم‌ کردن‌ بهره‌مندی‌ از نعمت‌ها و ترک‌ پار‌ه‌یی‌ از لذّت‌هاست‌. شواهد فراوانی‌ نشان‌ می‌دهد آن‌چه‌ مورد تأکید اسلام‌ است‌، جنبة‌ روحی‌ زهد است‌ که‌ از عالی‌ترین‌ صفات‌ مؤمن‌ بوده‌، موجب‌ آزادی ‌انسان‌ از اسارت‌ نفس‌ و دل‌بسته‌گی‌ به‌ مظاهر دنیاست‌.
۴٫ توکّل‌
چنان‌‌که‌ در بحث‌ عوامل‌ فقر گفته‌ شد، یکی‌ از اسباب‌ فقر، تنبلی‌ و کسالت ‌است‌. در بحث‌ پیش‌گیری‌ و درمان‌ فقر نیز بر تقویت‌ روحیة‌ تلاش‌ و فرهنگ ‌کار در جامعه‌ تأکید کردیم‌. از طرفی‌ می‌بینیم‌ آثار دینی،‌ به‌ توکّل‌ و اعتماد بر خداوند توجه‌ فراوان‌ کرده‌، این‌ امر را از مکارم‌ اخلاق و مظاهر ایمان ‌شمرده‌اند. هم‌چنین‌ این‌ مطلب‌ که‌ روزی‌ هر کس‌ تعیین‌ شده‌ و مقدّر است‌ و دربارة‌ آن‌ هیچ‌ نگرانی‌ روا نیست‌، مورد تأکید آیات‌ قرآن‌ و روایات‌‌ قرار گرفته‌ است‌.
«هیچ‌ جنبنده‌یی‌ بر روی‌ زمین‌ نیست‌ مگر این‌که‌ خداوند روزی‌ او را تضمین‌کرده‌ است‌.»
در روایتی‌ از پیامبر اکرم ‌(ص) می‌خوانیم‌: «نگران‌ روزی‌ فردا نباش‌؛ زیرا هر فردایی‌ همراه‌ با روزی‌ خود می‌آید.»
این‌ مسأله‌ را شاعران‌ چنین‌ به‌ رشتة‌ نظم‌ کشیده‌اند:
یکی‌ طفل‌ دندان‌ برآورده‌ بود
پدر سر به‌ فکرت‌ فرو برده‌ بود
که‌ من‌ نان‌ و برگ‌ از کجا آرمش
‌مروت‌ نباشد که‌ بگذارمش‌
چو بی‌چاره‌ گفت‌ این‌ سخن‌ نزد جفت‌
نگر تا زن‌ او را چه‌ مردانه‌ گفت‌
مخور هول‌ ابلیس‌ تا جان‌ دهد
هر آن‌‌کس‌ که‌ دندان‌ دهد نان‌ دهد
اکنون‌ پرسش‌ این‌ است‌ که‌ با وجود داشتن‌ وکیل‌ توانایی‌ چون‌ خداوند و تضمین‌ روزی‌ به‌ وسیلة‌ او، چه‌ نیازی‌ به‌ کار و تلاش‌ وجود دارد؟
اصولاً با توجه‌ به‌ اعتقاد به‌ روزی‌ معین،‌ تلاش‌ فرد هیچ‌‌گونه‌ نقش‌ و اثری نخواهد داشت‌ و بدیهی‌ است‌ که‌ چنین‌ بینشی‌ افراد را غیر مسوول‌ و بی‌تفاوت‌ و امور تولیدی‌ را راکد می‌سازد و خمودی‌ و بی‌نشاطی‌ را در جامعه‌ حاکم ‌می‌گرداند و در نهایت‌ فقر را گریبان‌گیر جامعه‌ می‌سازد...


ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-02:29 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. چهاردهم

بخش چهاردهم

اعتقاد به‌ قضا و قدر، مستلزم‌ جبر نیست‌؛ زیرا این ‌استلزام‌ در صورتی‌ است‌ که‌ خود بشر و ارادة‌ او را در کارها مؤّثر ندانیم‌ و قضا و قدر را جانشین‌ ارادة‌ بشر به‌ شمار آوریم‌. در صورتی‌ که‌ در نظر سوم ‌گفتیم‌، سرنوشت‌ هر موجودی‌ با علل‌ متقدم‌ خود (و از جمله‌ اراده‌ و نیروی ‌بشر) بسته‌گی‌ دارد. بنابراین‌، می‌توان‌ چنین‌ نتیجه‌ گرفت‌ اگر بینش‌ دین‌ این‌ باشد که‌ سرنوشت‌ هر ملّتی‌ از قبل‌ تعیین‌ شده‌ است‌ به‌ گونه‌یی‌ که‌ ناگزیر به‌ این ‌سرنوشت‌ می‌رسد، چنین‌ قضا و قدری‌ با کار و تلاش‌ و فقرزدایی‌ منافات‌ دارد. ولی‌ بینش‌ دین‌ چنین‌ نیست‌. دین‌ می‌گوید: اختیار ملت‌ها نیز در سلسلة‌ علل ‌سرنوشت‌ آن‌ها قرار دارد و اختیار عنصری‌ است‌ که‌ حرف‌ آخر را در تعیین ‌سرنوشت‌ می‌زند.
تفاوت‌ دیگر جهان‌ بینی‌ الهی‌ و نگرش‌ مادّی‌ در مسالة‌ قضا و قدر این ‌است‌ که‌ به‌ اعتقاد مادّه‌گرایان‌، قضا و قدر صرفاً عینی‌ است‌؛ یعنی‌ سرنوشت ‌یک‌ موجود در علل‌ گذشته‌ تعیین‌ می‌شود، بدون‌ آن‌که‌ علل‌ از کار و خاصیت‌ خود آگاهی‌ داشته‌ باشند؛ ولی‌ از نظر یک‌ الهی‌ قضا و قدر در عین‌ عینی‌ بودن،‌ علمی‌ نیز هست‌؛ یعنی‌ علل‌ از خود و کار و خاصیت‌ خود آگاهی‌ دارند. آن ‌علل‌ در مکتب‌ الهی‌، کتاب‌ و لوح‌ و قلم‌ و… نامیده‌ می‌شود. ولی‌ نزد مادّه‌گرایان‌ چیزی‌ که‌ شایستة‌ این‌ نام‌ها باشد، وجود ندارد. در تفاوت‌ میان‌ قضا و قدر علمی‌ و عینی‌ گفته‌ شده‌: «قضا و قدر عینی‌ به‌ معنای‌ انتساب‌ سیر تدریجی‌ پدیده‌ها و نیز انتساب ‌تحقق‌ عینی‌ آن‌ها به‌ خداوند متعال‌ است،‌ اما قضا و قدر علمی‌ به‌ معنای‌ علم‌ خدا به‌ فراهم‌ شدن‌ مقدمات‌ و اسباب‌ و شرایط‌ پیدایش‌ پدیده‌ها و نیز علم‌ به‌ وقوع‌ حتمی‌ آن‌هاست‌.»
اعتقاد به‌ این‌‌که‌ خداوند به‌ همة‌ پدیده‌ها علم‌ ازلی‌ دارد، از آغاز سبب ‌مباحث‌ فراوان‌ شد و یکی‌ از علل‌ اصلی‌ گرایش‌ اشاعره‌ به‌ جبر به‌ شمار می‌آید. چنان‌‌که‌ یکی‌ از شاعران‌ آن‌ها می‌گوید:
می‌ خوردن‌ من‌ حق‌ ز ازل‌ می‌دانست‌ / می‌ گر نخورم‌، علم‌ خدا جهل‌ بود
متکلمان‌ معتزلی‌ بدین‌ شبهه‌ها پاسخ‌هایی‌ داده‌اند که‌ بی‌اشکال‌ نیست‌. هرچند این‌ گروه‌ آزادی‌ انسان‌ در کردار را معتقد اند؛ اما این‌ اعتقاد سبب‌ شده‌ او را مستقل‌ در تصرّف‌ بپندارند و به‌ تفویض‌ اعتقاد یابند که‌ خود باوری‌ باطل ‌است‌...


ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-02:26 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. بخش سیزدهم










بخش سیزدهم

۱٫ اعتقاد به‌ سرنوشت‌ و قضا و قدر
قضا و قدر که‌ همواره‌ ذهن‌ بشر را به‌ خود مشغول‌ داشته‌، در شمار پیچیده‌ترین‌ مسایل‌ فکری‌ و فلسفی‌ جای‌ دارد. این‌ مساله‌ از آن‌ جهت‌ حایز اهمیت‌ و حسّاسیت‌ ویژه‌یی‌ است‌ که‌ دربارة‌ پرسش‌ زیر سخن‌ می‌گوید:
«آیا انسان‌ می‌تواند در سرنوشت‌ و تأمین‌ سعادت‌ آینده‌ و رسیدن‌ به‌ اهداف ‌مورد نظر خود دخالت‌ داشته‌ باشد، یا تحت‌ سلطة‌ قدرتی‌ نامریی‌ و فوق‌العاده ‌مقتدر بوده‌، چون‌ ابزاری‌ بی‌اراده‌ عمل‌ می‌کند و خواه‌ ناخواه‌ به‌ آن‌چه ‌سرنوشت‌ حتمی‌ اوست‌، می‌رسد؟
بدیهی‌ست‌ اخلاق و رفتار کسی‌ که‌ خود را دست‌بسته‌ و بی‌اختیار می‌داند، با کسی‌ که‌ خویشتن‌ را حاکم‌ بر سرنوشت‌ خود و تعیین‌‌کنندة‌ آن‌ می‌شمارد، متفاوت‌ است‌؛ زیرا اوّلی‌ به‌ صورت‌ شخصی‌ فعّال‌، بانشاط‌ و امیدوار در صحنة‌ اجتماع‌ ظاهر می‌شود و دوّمی‌ به‌ تنبلی‌، بی‌نظمی‌ و سستی‌ در کارها گرایش‌ داشته‌ و اگر مورد اعتراض‌ قرار گیرد، پاسخ‌ می‌دهد: آن‌چه‌ باید بشود می‌شود و من‌ در آن‌ نقشی‌ ندارم‌. در کنار اعتقاد به‌ قضا و قدر، در باور بسیاری‌ از مردم‌، مساله‌یی‌ به‌ نام‌ شانس‌ یا بخت‌ و اقبال‌ وجود دارد که‌ آن‌ را منشای پیدایش‌ بسیاری‌ از حوادث‌ می‌دانند و حتا‌ سستی‌، تنبلی‌، بی‌نظمی‌ و کوتاهی‌خود را با آن‌ توجیه‌ می‌کنند. این‌ اعتقاد نه‌ تنها در میان‌ تودة‌ مردم‌، بلکه‌ گاه‌ در آثار ادبی‌ و اندیشه‌های‌ شاعران‌ نیز دیده‌ می‌شود.
رواج‌ چنین‌ برداشت‌هایی‌ در میان‌ مسلمانان‌، این‌ بهانه‌ را به‌ دست‌ گروهی ‌از مستشرقان‌ و دانشمندان‌ غربی‌ داده‌ است‌ که‌ گاه‌ در نوشته‌های‌ خود، اعتقاد به ‌قضا و قدر را بزرگ‌ترین‌ عامل‌ عقب‌مانده‌گی‌ مسلمانان‌ بشمارند و چنان‌ وانمود کنند که‌ اعتقاد به‌ جبر از لوازم‌ تفکر اسلامی‌ است‌. برای‌ مثال:‌ «سان‌ کلیف‌« اعتقاد به‌ قضا و قدر را علّت‌ عقب‌مانده‌گی‌ مسلمانان‌ می‌داند. البته‌ او پی‌ برد که‌ به‌‌رغم‌ اعتقاد مسلمانان‌ به‌ از پیش‌ مقدّر بودن‌ عمر انسان‌، درمانگاه‌های ‌منطقة‌ مورد بررسی‌ وی‌ همواره‌ آکنده‌ از بیمار است‌. آن‌گاه‌، به‌ دلیل‌ ناتوانی ‌از درک‌ نکات‌ ظریف‌ این‌ موضوع‌، کوشید با این‌ سخن‌ که‌ مردم‌ آن‌ ناحیه‌ تنها به‌ زبان‌ به‌ نظام‌ عقیدتی‌ اسلام‌ اعتقاد دارند، تضادّ گفتار و رفتار آن‌ها را برطرف‌ سازد.
چنان‌که‌ ملاحظه‌ می‌شود، برداشتی‌ چنین‌ عامیانه‌ از مسالة‌ سرنوشت‌ و قضا و قدر، منشای یکی‌ از شبهات‌ اساسی‌ در مسالة‌ توسعه‌ به‌ طور عام‌ و در پدیدة‌ فقرزدایی‌ به‌ طور خاص‌ شده‌ است‌. پیش‌ از پاسخ‌ دادن‌ به‌ اصل‌ شبهه‌، اشاره‌یی‌ کوتاه‌ به‌ منشای پیدایش‌ پندارهایی‌ چنین‌ انحرافی‌ و مسخ‌ مفاهیم ‌ارزش‌مند دینی،‌ بسیار سودمند می‌نماید. بدیهی‌ است‌ که بررسی‌ تفصیلی‌ این‌مساله‌، که‌ ابعاد گوناگون‌ فلسفی‌، کلامی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌ و حتّا‌ اقتصادی ‌دارد، مجالی‌ مستقل‌ می‌طلبد.
عوامل‌ پیدایش‌ تفکّر منفی‌ دربارۀ‌ قضا و قدر
قضا و قدر از مسایل‌ ریشه‌داری‌ است‌ که‌ پیش‌ از اسلام‌ نیز مطرح‌ بوده‌ است‌ و در صدر اسلام‌ هم‌ یکی‌ از بحث‌های‌ حاّد شمرده‌ می‌شد. بنابراین‌، اصل‌ مساله،‌ یک‌ مجهول‌ فلسفی‌ و فکری‌ است‌ و هر فردی‌ که‌ استعداد اندیشیدن‌ در مسایل‌ کلی‌ داشته‌ باشد، خواه‌ ناخواه‌ بدان‌ می‌اندیشد؛ ولی‌ عواملی‌ موجب ‌برداشت‌ انحرافی‌ از آن‌ شده‌ است‌. یکی‌ ازاین‌ عوامل‌، استفادة‌ سیاسی‌ سیاست‌مداران‌ و حکومت‌های‌ ستم‌پیشه‌ است‌. آن‌ها با نسبت‌ دادن‌ کارهای‌شان‌ به‌ خدا و سرنوشت‌، ستم‌های‌ فراوان‌ خود را توجیه‌ می‌کردند. تاریخ‌ نشان‌ می‌دهد این‌ مسأله‌ ابزاری‌ در جهت‌ تداوم‌ سیاست‌های‌ بنی‌امیه‌ بوده‌ است‌. آن‌ها به‌ طور جدّی‌ از مسلک‌ جبر حمایت‌ می‌کردند و طرفداران‌ اختیار را، به‌عنوان‌ مخالفان‌ عقاید دینی‌ می‌کشتند یا به‌ زندان‌ می‌افکندند.
شبلی‌ نعمان‌، از مورّخان‌ علم‌ کلام‌، دربارة‌ سوء استفاده‌ از این‌ عقیده‌ درزمان‌ امویان‌ می‌نویسد:....


ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-02:15 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. بخش دوازدهم










بخش دوازدهم
رمز پیشرفت‌ و ترقّی‌ شگفت‌آور مسلمانان‌ چه‌ بود؟
نهرو در این‌باره ‌می‌گوید: «سرگذشت‌ عرب‌ها و داستان‌ این‌که‌ چه‌گونه‌ به‌ سرعت‌ در آسیا و اروپا و افریقا توسعه‌ یافتند و فرهنگ‌ و تمدّن‌ عالی‌ و بزرگی‌ به‌ وجود آوردند، یکی ‌از شگفتی‌های‌ تاریخ‌ بشری‌ است‌. نیرو و فکر تازه‌یی‌ که‌ عرب‌ها را بیدار ساخت‌ و ایشان‌ را از اعتماد به‌ نفس‌ و قدرت‌ سرشار ساخت‌، اسلام‌ بود.»
هرچند ابعاد تمدّن‌ مسلمانان‌ و تأثیر آن‌ در سایر ملّت‌ها گسترده‌ است‌ و پرداختن‌ به‌ همة‌ زوایای‌ آن‌ در این‌ مختصر نمی‌گنجد؛ ولی‌ اشاره‌یی‌ کوتاه‌ به‌گوشه‌یی‌ از آن‌ عظمت،‌ ضروری‌ می‌نماید.
در بخش‌ ریاضیات‌، خوارزمی‌ در میان‌ دانشمندان‌ دربار مأمون، ‌درخشان‌ترین‌ چهره‌ بود و کتاب‌های‌ بسیار در علوم‌ و جغرافیا و نجوم‌ تدوین‌کرد. آثار او سه‌صد سال‌ بعد به‌ وسیلۀ‌ «آتل‌ هارت‌« انگلیسی‌ به‌ لاتین‌ ترجمه‌ شدو در اختیار دانشمندان‌ اروپا قرار گرفت‌. دو اثر او در ریاضیات‌ که‌ نامش‌ را جاودانه‌ ساخت‌، عبارت‌ است‌ از: «جبر و مقابله‌« و «فن‌ محاسبه‌«. مترجمی‌ که‌ «جبر و مقابله‌« را به‌ لاتین‌ برگرداند، همان‌ نام‌ عربی‌ را برای‌ کتاب‌ برگزید و اوّلین‌ کلمة‌ عنوان‌ کتاب‌ (الجبر) برای‌ همیشه‌ در ریاضیات‌ ماندگار شد.
«فن‌ محاسبه‌« که‌ راه‌ استفاده‌ از اعداد هندی‌ را می‌آموخت‌، در قرن‌ دوازدهم‌ به‌ لاتین‌ برگردانده‌ شد. ترجمة‌ این‌ کتاب‌ با این‌ جمله‌ آغاز می‌شود: “چنین‌ گفت‌ الگوریتمی‌، بگذار خدا را شکر گوییم… .”
طرفداران‌ خوارزمی‌، در مبارزه‌یی‌ طولانی‌ در هسپانیه، آلمان‌، انگلستان‌ و فرانسه‌ با طرفداران‌ نوع‌ دیگر محاسبه‌ (آباکسیت‌ها) مقابله‌ کرده‌، آن‌ها را کنار زدند و محاسبة‌ عددی‌ و ترتیب‌ آن‌ها بر اساس‌ یکان‌، دهگان‌ و… را جاودان‌ ساختند. این‌ گروه‌ در تاریخ‌ دانش‌ «الگوریتمیکر» شهرت‌ دارند. جالب ‌این‌جاست‌ که‌ اشاره‌ کنیم،‌ ریشة‌ تاریخی‌ کلمة‌ «لگاریتم» نیز به‌ خوارزمی ‌باز می‌گردد. هم‌چنین‌ می‌توان‌ به‌ خیام‌ نیشابوری‌ اشاره‌ کرد. او نخستین‌ کسی‌ است‌ که‌ به‌ تحقیق‌ منظّم‌ علمی‌ در معادلات‌ درجه‌ یک‌ و دو و سه‌ پرداخت ‌و این‌ معادلات‌ را به‌ شکلی‌ تحسین‌ برانگیز طبقه‌بندی‌ کرد. او هم‌چنین‌ به‌ حل ‌ّمعادلات‌ درجه‌ سه‌ و چهار، از طریق‌ قطع‌ مخروط‌، دست‌ یافت‌. این‌ از بالاترین‌ مراتبی‌ است‌ که‌ ریاضی‌دانان‌ در حل‌ معادلات‌ به‌ آن‌ رسیده‌اند.
از ریاضی‌‌دانان‌ مسلمان‌ دیگری‌ چون‌ ابوریحان‌ بیرونی‌ (۳۶۲ـ۴۴۰ه.ق‌)، بوزجانی‌ (وفات‌ ۳۸۸ ه.ق‌.) و شیخ‌ بهایی‌ (وفات‌ ۱۰۳۰ه.ق‌) آثاری‌ گران‌بها در هندسه‌ و مثلثات‌ به‌جای‌ مانده‌ است‌....


ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-02:06 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. یازدهم


بخش یازدهم
راهبردهای‌ توسعه‌
بخشی‌ از راهبردهای‌ ارایه‌ شده‌ در اسلام‌ عبارت‌اند‌ از:
۱٫ یاری‌ جستن‌ از خداوند
بر اساس‌ بینش‌ الهی‌، مهم‌ترین‌ و اساسی‌ترین‌ کار در جهت‌ تحقق‌ اهداف ‌توسعه‌، متکی‌ بودن‌ به‌ نصرت‌ پروردگار است‌. خداوند نیز به‌ مؤمنان‌ وعدة‌ یاری‌ داده‌ است‌.
«ما رسولان‌ خود و مومنان‌ را در زنده‌گی‌ دنیا و در روز قیامت‌ یاری‌ خواهیم‌کرد.»
یاری‌ جستن‌ از خداوند در تمام‌ امور، در ادعیه‌ نیز فراوان‌ به‌ چشم‌ می‌خورد. بی‌تردید متکی‌ بودن‌ به‌ یاری‌ خداوند، با کار و تلاش‌ منافات‌ ندارد؛ بلکه‌ پشتوانة‌ حرکت‌ و تلاش‌ انسان‌ است‌.
۲٫ سخت‌کوشی‌
تحقق‌ اهداف‌ توسعه‌، علاوه‌ بر دعا و یاری‌ جستن‌ از خداوند، به‌ کوشش‌ و تلاش‌ پیوستة‌ همة‌ افراد جامعه‌ نیاز دارد. حضرت‌ علی ‌(ع) در این‌باره‌ می‌فرماید: «علم‌ راهنمایی‌ات‌ می‌کند و عمل‌ تو را به‌ هدف‌ می‌رساند.»
۳٫ رعایت‌ حقوق (قانون‌مندی)
در اسلام‌ رعایت‌ حقوق افراد جامعه،‌ از اهمیت‌ والایی‌ برخوردار است‌. ‌پیامبر اکرم‌ (ص) می‌فرماید: «هر کس‌ برادر مسلمانش‌ را از مقداری‌ از حقش ‌بازدارد، از برکت‌ روزی‌ محروم‌ می‌شود.»
یکی‌ از حقوق، حق‌ فرمانروا بر مردمان‌ و حق‌ مردم‌ بر فرمانروا است‌. علی ‌(ع) این‌ حق‌ را از بزرگ‌ترین‌ حقوقی‌ که‌ خداوند واجب‌ فرموده‌، می‌داند و می‌فرماید: «چون‌ مردم‌ حق‌ فرمانروا را رعایت‌ کنند و فرمانروا حق‌ مردم‌ را به‌جای‌ آرد، حق‌ میان‌ آنان‌ گرامی‌ می‌شود، راه‌های‌ دین‌ پدیدار می‌گردد، نشانه‌های‌ عدالت‌ پایداری‌ می‌یابد و سنّت‌ چنان‌که‌ باید اجرا شده‌، کار زمانه‌ آراسته ‌می‌گردد.»
۴٫ استغفار
چنان‌که‌ گذشت‌، شیوع‌ گناه‌ یکی‌ از عوامل‌ بروز فقر در جامعه‌ است‌. در بحث‌ درمان،‌ فقر نیز به‌ از بین‌ بردن‌ زمینه‌های‌ گناه‌ اشاره‌ کردیم‌. استغفار، گناهان‌ انجام‌ شده‌ را نابود می‌کند و بدین‌ طریق‌، فقر را از جامعه‌ دور می‌سازد.
موانع‌ توسعه‌
برخی‌ از موانع‌ توسعه‌ عبارت‌اند‌ از:
۱٫ ستم‌
قران‌ کریم‌، ستم‌ را علت‌ هلاکت‌ بسیاری‌ از اقوام‌ گذشته‌ شمرده‌، در موارد متعدد، مسلمانان‌ را به‌ مطالعة‌ سرگذشت‌ پیشینیان‌ سفارش‌ کرده‌ است‌: «این‌ خانه‌های‌ خالی‌ آن‌ها است‌ به‌ سبب‌ بیدادی‌ که‌ کرده‌اند.»
علی ‌(ع) نیز می‌فرماید: “هیچ‌ چیز سریع‌تر از ستم،‌ سبب‌ تغییر نعمت‌ خداوند و نزول‌ عذاب‌ نیست‌.”
۲٫ گناه‌
در بخش‌های‌ پیشین‌ اشاره‌ شد که‌ گناه‌ موجب‌ فقر و کم‌ شدن‌ و از بین‌ رفتن ‌نعمت‌های‌ خداوند می‌شود. بنابراین‌، از موانع‌ توسعه‌ به‌ شمار می‌آید.
۳٫ تفرقه‌
حضرت‌ علی ‌(ع) علت‌ پریشانی‌ و نابودی‌ بسیاری‌ از ملل‌ پیشین‌ را اختلاف ‌و دو دسته‌گی‌ آنان‌ می‌داند.
۴٫ ناسپاسی‌
قرآن‌ کریم‌ ناسپاسی‌ را از اسباب‌ زوال‌ نعمت‌ و در مقابل‌، شکر و سپاس‌ را سبب‌ افزایش‌ مواهب‌ خداوندی‌ می‌داند.
۵٫ نپرداختن‌ زکات‌
همان‌گونه‌ که‌ پرداخت‌ زکات‌ و سایر حقوق مالی‌ به‌ رشد و توسعة‌ جامعه ‌می‌انجامد، نپرداختن‌ زکات‌ نیز از موانع‌ توسعه‌ شمرده‌ می‌شود.

بررسی‌ علل‌ عقب‌مانده‌گی‌ و فقر مسلمانان‌
چرا مسلمانان‌ فقیر اند؟...



ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-02:04 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام . دهم


بخش دهم

۳٫ گسترش‌ علم‌ و عقل‌
اعتلای‌ فرهنگی‌ و سطح‌ آموزش‌ در کشور، از دیگر شاخص‌های ‌توسعة‌ انسانی‌ است‌. این‌ شاخص‌ نه ‌تنها در رشد اقتصادی،‌ عاملی‌ تعیین‌کننده ‌است‌، بلکه‌ خود نیز موضوعیت‌ دارد؛ یعنی‌ هرگاه‌ کشوری‌ از رشد اقتصادی ‌بالا بهره‌ گیرد، ولی‌ شمار بی‌سوادانش‌ بسیار باشد، توسعه‌یافته‌ شمرده ‌نمی‌شود.

اسلام‌ بر دانش‌ و فراگیری‌ آن‌ تأکید فراوان‌ کرده‌ است‌. مطالعة‌ سیرة‌ عملی‌ پیامبر اکرم‌ و مسلمانان‌ صدر اسلام‌ نیز نشان‌دهندة‌ اهمیت‌ این‌ موضوع‌ است‌. پیامبر(ص) پس‌ از جنگ‌ بدر مقرر داشت‌: اسیرانی‌ که‌ توان‌ پرداخت‌ فدیه‌ ندارند، در برابر آموزش‌ خواندن‌ و نوشتن‌ به‌ ده‌ مسلمان،‌ آزاد شوند. اعزام‌ دو تن‌ برای‌ آموختن‌ شیوة‌ استفاده‌ از منجنیق‌ نشان‌دهندة‌ توجه‌ پیامبر اکرم ‌(ص) به‌ این‌ مهم‌ّ است‌. مسلمانان‌ با ادامة‌ این‌ راه‌، چنان‌ در آموزش‌ علوم‌ و فنون‌ پیش‌ رفتند که‌ در طی‌ دو قرن ‌پناه‌گاه‌ دانش‌پژوهان‌ جهان‌ گشتند. در فرهنگ‌ اسلامی‌، در کنار دانش‌، به ‌مسالة‌ خرد نیز توجه‌ بسیار شده‌ است‌. در منابع‌ روایی‌، زیر‌ عنوان‌ “کتاب ‌عقل‌ و جهل‌“، دربارة‌ ارزش‌ خرد و دعوت‌ انسان‌ها به‌ تعقل‌ و تفکر، روایات ‌فراوان‌ به‌ چشم‌ می‌خورد. این‌ روایات‌، عقل‌ را پیامبر باطنی‌ و وسیلة‌ عبادت‌ خداوند متعادل‌ و رسیدن‌ به‌ بهشت‌ شمرده‌اند.
۴٫ رفاه‌ عمومی‌
چنان‌که‌ در بررسی‌ جایگاه‌ دنیا اشاره‌ کردیم‌، بهره‌مندی‌ از نعمت‌های ‌خداوند در این‌ دنیا نه‌ تنها با سعادت‌ انسان‌ در دنیای‌ دیگر منافات‌ ندارد؛ بلکه‌ آنان‌ که‌ از راه‌های‌ مشروع‌ در پی‌ فراهم‌ کردن‌ اسباب‌ رفاه‌ خود و خانوادة ‌خویش‌ برمی‌آیند، مورد تشویق‌ نیز قرار گرفته‌اند. مطالعة‌ وظایف‌ دولت‌ در نظام‌ اقتصادی‌ اسلام‌ این‌ مطلب‌ را به‌خوبی‌ آشکار می‌سازد که‌ رفاه‌ همه‌گانی‌ از اهداف‌ و وظایف‌ اصلی‌ دولت‌ است‌ و دولت در این قمسمت مکلفیت دارد. البته‌ مراد از رفاه،‌ تنها رفع‌ نیازهای ‌ضروری‌ مردم‌ نیست‌. چنان‌که‌ دربارة‌ جامعة‌ آرمانی‌ حضرت مهدی می‌خوانیم‌: زمین‌ گنج‌های‌ خود را برای‌ مردم‌ آشکار می‌کند؛ همة‌ مردم‌ از نعمت‌های‌ فراوان‌ خداوند بهره‌مند می‌گردند و تهیدست‌ و نیازمند یافت ‌نمی‌شود.
برقراری‌ رفاه‌ از اهداف‌ الگوهای‌ توسعة‌ دیگر مکاتب‌ نیز شمرده ‌می‌شود؛ ولی‌ بی‌تردید رفاه‌ نظام‌ اسلام‌ با رفاهی‌ که‌ در دیگر نظام‌ها مطرح ‌است‌، تفاوت‌ دارد. در الگوی‌ توسعة‌ اسلام‌، رفاه‌ به‌ امور زیر مقید است‌:
الف‌) مشروعیت‌
تحقق‌ رفاه‌ و آسایش‌ مردم‌ باید از راه‌های‌ مشروع‌ تحقق‌ یابد و موجب ‌ارتکاب‌ حرام‌ یا تضییع‌ حقوق دیگران‌ نشود. مطالعة‌ تاریخ‌ تحولات‌ کشورهای‌ پیشرفته‌ به‌خوبی‌ نشان‌ می‌دهد که‌ آن‌ها این‌ پیشرفت‌ و رشد را در سایة‌ چپاول‌ اموال‌ سایر کشورها به‌دست‌ آورده‌اند.
ب‌) همه‌گانی‌ بودن‌
باید عموم‌ مسلمانان‌ و افرادی‌ که‌ در کشور اسلامی‌ زنده‌گی‌ می‌کنند، از رفاه ‌برخوردار شوند. در نظام‌ اسلامی‌ حتا‌ به‌ حقوق اقلیت‌ها نیز توجه‌ شده‌ است.‌ به طور مثال: حضرت‌ علی ‌(ع) از عدم‌ توجه‌ به‌ مرد بی‌کار و فرتوت‌ مسیحی‌، ناراحت‌ شد و فرمان‌ داد نیازهای‌ وی‌ را از بیت‌المال‌ برآورده‌ سازند.
ج‌) رعایت‌ حدود الهی‌
رفاه‌ در توسعة‌ اسلامی،‌ به‌ عدم‌ اسراف‌ و تبذیر محدود است‌. آن‌چه‌ امروز در کشور ما و در بسیاری‌ از کشورهای دیگر رفاه‌ خوانده‌ می‌شود، از نظر مواد مصرفی‌ و مقدار آن‌، نوعی‌ اسراف‌ است‌. ترویج‌ فرهنگ‌ مصرف‌ کالاهای‌ لوکس‌، به‌ منظور افزایش‌ تقاضا برای‌ مردمان این سررزمین‌ها، به ‌معنای‌ از بین‌ بردن‌ منابع ‌اولیة‌ متعلق‌ به‌ نسل‌های‌ آینده‌ و آلوده‌ ساختن‌ بیش از حد محیط‌ زیست‌ است‌ و از مصادیق‌ و نمونه‌های‌ اسراف‌ در چنین‌ جوامعی‌ شمرده‌ می‌شود.
د) پرهیز از غفلت‌ و دنیازده‌گی‌
تأمین‌ وسایل‌ آسایش‌ انسان‌ در این‌ دنیا در راستای‌ تحقق‌ نیک‌بختی‌ وی یعنی‌ نزدیکی‌ به‌ خداوند متعال‌ است‌. بنابراین‌، استفاده‌ از این‌ نعمت‌ها باید به ‌فزونی‌ شکر انسان‌ و تربیت‌ و تهذیب‌ وی‌ بیانجامد نه‌ غفلت‌ و سرکشی‌. به‌عبارت‌ دیگر، در توسعة‌ اسلامی‌ رفاه‌ مطلوب‌ است‌ نه ‌اسراف. از آن‌جا که ‌به ‌طور معمول‌، ثروت‌ بسیار به‌ غفلت‌ از یاد خدا می‌انجامد و آثاری‌ چون ‌طغیان‌ و گناه‌ را در پی‌دارد؛ رهبران‌ الهی‌ پیروان‌ خود را به‌ داشتن‌ حد کفاف‌ از نعمت‌ها و خواستن‌ آن‌ از خداوند سفارش‌ کرده‌اند.
مبانی‌ توسعه
در الگوی‌ توسعة‌ اسلامی‌، حرکت‌ به ‌سمت‌ اهدافی‌ که‌ ذکر کردیم،‌ باید در چارچوب‌ اصولی‌ که‌ از جهان‌بینی‌ این‌ مکتب‌ به‌دست‌ می‌آید، تحقق‌ یابد. برای‌ مثال‌ رسیدن‌ به‌ رفاه‌ عمومی‌ (هدف‌) از راه‌های‌ مختلفی‌ ممکن‌ است‌؛ ولی‌ در این‌ نظام‌ فقط‌ باید راهی‌ را پیمود که‌ با مبانی‌ دین‌ ناسازگاری‌ نداشته ‌باشد. بخشی‌ از این‌ مبانی‌ عبارت‌ است‌ از:
۱٫ آخرت‌طلبی‌....


ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-01:52 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. بخش نهم










بخش نهم
دیدگاه‌ سوم‌ (آخرت‌گرایانه‌)
این‌ گروه‌ جهت‌گیری‌ اصلی‌ و رسالت‌ دین‌ را حساس‌ ساختن‌ انسان‌ نسبت‌ به ‌آخرت‌ و تأمین‌ نیک‌بختی‌ آن‌جهانی‌ وی‌ می‌داند.
برخی‌ از نویسنده‌گان‌ معاصر نیز، با این‌ بیان‌ که‌ «دین‌ اصلاً در تدبیر دنیا دخالت‌ نکرده‌ و آن‌ را به‌ عقلا وانهاده‌ است‌«، به‌ تبیین‌ این‌ دیدگاه‌ می‌پردازند. هرچند در این‌ دیدگاه‌ نیز توسعه‌ و رفاه‌ امری‌ مطلوب‌ به‌ شمار می‌آید؛ ولی دین‌ در این‌ امر دخالت‌ نمی‌کند و چارة‌ کار به‌ خود مردم‌ واگذار شده‌ است‌.
دیدگاه‌ چهارم‌ (قرآن‌ و روایات‌)
در این‌ دیدگاه‌ با استفاده‌ از آیات‌ قرآن‌ و روایات‌ دینی به‌ تبیین‌ دو مطلب‌ می‌پردازیم‌:
۱٫ آیا دین‌ در حوزة‌ دنیا و سعادت‌ دنیوی‌ انسان،‌ دخالت‌ کرده‌ است‌؟
۲٫ رابطة‌ دنیا و آخرت‌ در دین‌ چه‌گونه‌ است‌؟
دربارۀ‌ پرسش‌ نخست‌، آیات‌ و روایاتی‌ که‌ در ابعاد سیاسی‌، اقتصادی‌ و فرهنگی‌ و ..وارد شده‌ است،‌ به‌ خوبی‌ آشکار می‌سازد که‌ دین‌ اسلام‌، در این ‌عرصه‌ها، نظام‌مند و دارای‌ برنامه‌ است‌ و افزون‌ بر سعادت‌ اخروی‌ انسان‌، برای ‌کامیابی‌ وی‌ در این‌ دنیا نیز اندیشیده‌ است‌؛ زیرا سعادت‌ اخروی‌ از طریق‌ دنیا امکان‌‌پذیر است‌. سیرة‌ پیشوایان‌ دین‌، در ارایة‌ رهنمود در امور دنیای ‌مردم‌ و تشکیل‌ حکومت‌ در صورت‌ امکان‌، بر توجه‌ دین‌ به‌ سعادت‌ انسان‌ در هر دو جهان‌ گواهی‌ می‌دهد. علامه‌ طباطبایی‌ در این‌‌باره‌ می‌گوید: “… دین‌ بعد از پیدایش،‌ پیوسته‌ کامل‌تر شده‌ تا به‌ حدی‌ که‌ قوانین‌ آن‌ شامل ‌تمام‌ احتیاجات‌ زنده‌گی‌ بشر بشود.”
پرسش‌ دوم‌ یعنی‌ ارتباط‌ دنیا و آخرت‌ را می‌توان‌ با توجه‌ به‌ آیات‌ قرآن‌ و احادیث، تحت‌ عناوین‌ زیر به‌ بررسی‌ نهاد. حاصل‌ این‌ جست‌وجو در سطح‌ کلان‌، ویژه‌گی‌های‌ جامعة‌ توسعه‌‌یافته‌ را نیز مشخّص‌ می‌سازد.
۱٫ ارزشمند بودن‌ دنیا
به‌‌رغم‌ آن‌ که‌ برخی‌ از نصوص‌ دینی‌ بر بی‌اعتباری‌ دنیا، فریبنده‌گی‌ آن‌ و نیز تشویق‌ به‌ کناره‌گیری‌ از آن‌ تأکید می‌ورزد، دقّت‌ در این‌ عبارت‌ها، به‌ ویژه ‌با توجه‌ به‌ آیات‌ و روایت‌هایی‌ که‌ زنده‌گی‌ دنیا را ستوده‌ است‌، بیان‌گر این‌ است ‌که‌ دنیا به‌ خودی‌ خود ارزش‌ دارد و مذمّت‌ و نکوهش‌ آن‌ ممنوع‌ است‌؛ ولی ‌اگر موجب‌ غفلت‌ انسان‌ و بازداشتن‌ وی‌ از هدف‌ اصلی‌ شود، مورد مذمت‌ و نکوهش‌ واقع‌ می‌شود. بر اساس‌ مجموعة‌ آیات‌ و روایات‌، دنیا تجارت‌خانه‌ و سجده‌گاه‌ دوستان‌ خداست‌. بدیهی‌ است‌ که‌ هوس‌‌پیشه‌گان‌ و غافلان‌ در این ‌بازار به‌ خرید کالاهای‌ پر زرق و برق و لوکس‌ می‌پردازند و از خرید کالاهایی‌که‌ برای‌ نیک‌بختی‌ جاودان‌ ضروری‌ است‌، باز می‌مانند؛ در این‌ صورت‌، به ‌تعبیر حضرت‌ علی ‌(ع) این‌ دنیا تبدیل‌ به‌ بازار زیان‌ و خسارت‌ می‌شود. بنابراین‌، دنیا اگر درست‌ مورد بهره‌برداری‌ قرار گیرد، سبب‌ نجات‌ و رستگاری‌ انسان‌ می‌گردد.
مال‌ را گر بهر دین‌ باشی‌ حمول‌ / نعم‌ مال‌ صالح‌ خواندش‌ رسول‌
آب‌ در کشتی‌ هلاک‌ کشتی‌ است / ‌آب‌ اندر زیر کشتی‌ پشتی‌ است‌.
به‌ همین‌ سبب‌، حضرت‌ علی‌ (ع) آن‌ دسته‌ از فریب‌ خورده‌گان‌ دنیا را، که‌ به ‌نکوهش‌ آن‌ لب‌ می‌گشایند، مورد سرزنش‌ قرار می‌دهد و می‌فرماید:
ای‌ نکوهندة‌ جهان‌، فریفته‌ به‌ نیرنگ‌ آن‌، به‌ دروغ‌هایش‌ دل‌باخته‌ و به‌ نکوهش‌ آن‌ پرداخته‌ای‌، فریفتة‌ دنیایی‌ و سرزنشش‌ می‌نمایی‌؟ تو بر دنیا دعوی‌ گناه‌ داری‌ یا دنیا باید بر تو دعوی‌ کند که‌ گنه‌کاری‌؟ دنیا کی ‌سرگشته‌ات‌ ساخت‌ و چه‌سان‌ به‌ دام‌ فریبت‌ انداخت‌… دنیا خانة‌ راستی‌ است ‌برای‌ کسی‌ که‌ آن‌ را راستگو انگاشت‌ و خانۀ‌ پند است‌ برای‌ آن‌‌که‌ از او پندآموخت‌.
۲٫ فطری‌ بودن‌ دوستی‌ دنیا
محبّت‌ به‌ دنیا نیز امری‌ طبیعی‌ و مطابق‌ با فطرت‌ آدمیان‌ است‌؛ چنان‌که‌ حضرت‌ علی‌ (ع) می‌فرماید: «مردم‌ فرزندان‌ دنیایند و نباید کسی‌ را به‌ سبب ‌دوست‌ داشتن‌ مادرش،‌ سرزنش‌ کرد.»
علامه‌ طباطبایی‌ نیز دوستی‌ دنیا و وابسته‌گی‌های‌ آن‌ را امری‌ فطری‌ و ضروری‌ می‌داند و می‌نویسد:
“در غیر این‌ صورت،‌ بقای‌ نوعی‌ انسان‌ با‌ خطر مرگ‌ و نیستی‌ مبتلا می‌گشت‌.”
۳٫ ایجاد دنیای‌ آبادان‌ و توسعه‌یافته‌
بر خلاف‌ تبلیغات‌ گسترده‌یی‌ که‌ علیه‌ اسلام‌ صورت‌ می‌گیرد و آن‌ را ناسازگار با توسعه‌ می‌نمایاند، در دیدگاه‌ پیشوایان‌  دین، خداوند دنیایی ‌آباد برای‌ انسان‌ در نظر گرفته‌ و تمام‌ اسباب‌ راحتی‌اش‌ را در آن‌ آماده‌ ساخته‌است‌؛ چنان‌که‌ می‌توان‌ گفت‌: دنیا جلوه‌یی‌ محدود از بهشت‌ است‌ و به ‌قول‌ علامه‌ طباطبایی،‌ نعمت‌ بهشتی‌ نعمت‌های‌ تکامل‌یافتة‌ دنیاست‌.
ب‌) امنیت‌ کامل‌
از ویژه‌گی‌های‌ مشترک‌ بهشت‌ و جامعة‌ حضرت‌ مهدی، برقراری‌ امنیت ‌کامل‌ است‌. در آن‌ جامعه،‌ بنده‌گان‌ خدا هیچ‌ نگرانی‌ و هراسی‌ ندارند و خدا را بر این‌ امنیت‌ سپاس‌ می‌گویند.
و الله‌ یدعو الی‌ دارالسلام‌.
خداوند انسان‌ها را به‌ خانۀ‌ امن‌ خود دعوت‌ می‌کند.
ادخلوا الجنه‌ لاخوف‌ٌ علیکم‌ و لا انتم‌ تحزنون.
الحمدللّه‌ الذی‌ اذهب‌ عنا الحزن.
در زمان‌ حضرت‌ مهدی‌ جامعه‌ چنان‌ امن‌ می‌شود که‌ هرگاه‌ زنی‌ به ‌تنهایی‌ از یک‌سوی‌ دنیا به‌ طرف‌ دیگر برود، هیچ‌کس‌ متعرض‌ او نخواهد شد؛ این‌ امنیت‌ حتا‌ از سوی‌ جانوران‌ نیز برقرار می‌شود....


ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-01:30 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. بخش هشتم










بخش هشتم
در دیدگاه‌ مکتب‌ نوسازی‌، باید سهم‌ طبقه سرمایه‌دار از درآمد ملّی‌ پیوسته ‌افزایش‌ یابد. نظریه‌ها و خط‌ مشی‌های‌ این‌ الگو، پس‌ از آنان‌ در قالب‌ دیدگاه‌های ‌اقتصادی‌ نیوکلاسیک‌ مکتب‌ پولی‌ و نظریه‌های‌ اقتصادی‌ «از جانب‌ عرضه‌« احیا شده‌ است‌. همان‌گونه‌ که‌ در بخش‌ سرمایه‌داری‌ لیبرال‌ اشاره‌ کردیم‌،

از دهة‌ ۱۹۶۰ به‌ بعد تفکر سرمایه‌داری‌ لیبرال‌ توسط‌ گروهی‌ از اقتصاددانان ‌نیوکلاسیک‌ و پولیون‌ احیا شد. در واقع‌ این‌ افراد، با استفاده‌ از خط‌مشی‌های‌ مکتب‌ نوسازی‌ در اندیشة‌ احیای‌ اصول‌ اساسی‌ سرمایه‌داری‌ لیبرال‌ بودند. بر همین‌ اساس‌، مسالة‌ دخالت‌ دولت‌ که‌ به‌وسیلة‌ حامیان‌ مکتب‌ نوسازی ‌پذیرفته‌ شده‌ بود، در تفکر نیوکلاسیک‌ها و پولیون‌ به‌ کم‌ترین‌ حدّ ممکن ‌کاهش‌ یافت‌.
الگوی‌ توسعه‌ در نظام‌ اقتصادی‌ اسلام‌
از آن‌جا که‌ الگوی‌ توسعه‌ در نظام‌ اقتصادی‌ اسلام‌ از اهمیت والایی برخوردار می‌باشد، ضروری‌ است‌ اهداف‌، مبانی‌، راه‌کارها و موانع‌ آن‌ را مورد بررسی‌ قرار دهیم‌. این‌ بررسی‌ از راه‌ ممکن‌ می‌نماید:
۱٫ آیات‌ و روایات‌
می‌توان‌ به‌ یاری‌ قرآن‌ کریم‌ و احادیث و روایات‌ اهداف‌، مبانی‌، راه‌کارها و موانع‌ الگوی‌ توسعه‌ در اسلام‌ را دریافت‌ و بر اساس‌ آن‌ها الگوی‌ مورد نظر اسلام‌ را ترسیم‌ کرد.
۲٫ تاریخ‌
تاریخ‌ بر پیشرفت‌ چشم‌گیر مسلمانان‌ در دورة‌ کوتاه‌ تشکیل‌ حکومت ‌اسلامی‌ در مدینه‌النبی‌ در زمان‌ پیامبر اکرم‌ (ص) گواهی‌ می‌دهد. می‌توان‌ رهنمودهای‌ حضرت ‌(ص) و تجربه‌های‌ مسلمانان‌ در آن‌ دوره‌ را، با در نظرگرفتن‌ موقعیت‌ زمانی‌، ملاک‌ استخراج‌ الگوی‌ توسعه‌ قرار داد.
۳٫ جامعة‌ آرمانی‌
جامعة‌ اسلامی‌ در زمان‌ ظهور حضرت مهدی، الگوی‌ مطلوب‌ و ایده‌آل‌ مسلمانان‌ معرفی‌ شده‌ است‌ و تحقق‌ آن‌ از وعده‌های‌ خداوند شمرده‌ می‌شود. مطالعة‌ ویژه‌گی‌های‌ این‌ جامعه‌ می‌تواند در دست‌یابی‌ به‌ الگوی‌ مورد نظر اسلام‌ در توسعه‌ راه‌گشا باشد.
در این‌ بخش‌، بر اساس‌ ملاک‌های‌ به‌دست‌آمده‌ از راه‌های‌ فوق، نخست ‌جایگاه‌ توسعه‌ و اهمیت‌ آن‌ را در اسلام‌ بررسی‌ می‌کنیم‌ و سپس‌ به‌ کشف ‌اهداف‌، مبانی‌، راهبردها و نیز موانع‌ می‌پردازیم‌. بدیهی‌ است‌ بررسی‌ تفصیلی ‌این‌ مطالب‌ به‌ کتابی‌ مستقل‌ نیاز دارد.
جایگاه‌ توسعه‌
بی‌تردید نحوة‌ نگرش‌ انسان‌ به‌ دنیا در تلاش‌ وی‌ برای‌ آبادانی‌ آن،‌ نقشی ‌مهم‌ دارد. اگر جامعه‌یی‌ با دید منفی‌ به‌ دنیا بنگرد و فرهنگ‌ رایج‌ آن‌ گریز از دنیا باشد، نمی‌تواند به ‌سوی‌ توسعه‌ گام‌ بردارد؛ ولی‌ هر گاه‌ جامعه‌یی‌ با دید مثبت‌ به‌ دنیا بنگرد و بهره‌مندی‌ از آن‌ را مطلوب‌ بشمارد، زمینة‌ فرهنگی ‌مساعدی‌ برای‌ توسعه‌ خواهد داشت‌...



ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 

تاریخ:یکشنبه 19 شهریور 1391-01:14 ب.ظ

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اســلام. بخش ششم










بخش ششم
ج‌) مقابله‌ با عوامل‌ اقتصادی‌
مسایل‌ اقتصادی‌، اصلی‌ترین‌ عامل‌ پیدایش‌ فقر است‌. منشای اساسی‌ فقر در بُعد اقتصادی‌، مسالة‌ حاکمیت‌ نظام‌ سرمایه‌‌داری‌ و روابط‌ اقتصادی‌ مبتنی‌ بر آن‌ است‌. وقتی‌ اقتصاد جامعه‌ بر اساس‌ نظام‌ اقتصادی‌ اسلام‌ سامان‌ یابد، زمینة‌ پیدایش‌ نابرابری‌ و استثمار از میان‌ می‌‌رود و برای‌ ظهور فقر در جامعه‌ جایی‌ نمی‌ماند. چنان‌که‌ در بحث  قبلی ‌ گذشت‌، عوامل‌ اقتصادی ‌فقر عبارت‌اند‌ از:
۱٫ توزیع‌ ناعادلانة‌ ثروت‌؛
۲٫ بالا بودن قیمت‌ها؛
۳٫ فقدان‌ امکانات ‌کاری (شغلی‌)؛
۴٫ ضعف‌ مدیریت‌ و تخصیص‌ نیروی‌ انسانی‌؛
به ‌طور کلی‌، این‌ سیاست‌ها در دو محور کلی‌ قابل‌ تبیین‌ هستند‌.
۱٫ فراهم‌ آوردن‌ زمینه‌های‌ اشتغال‌ برای‌ تهیدستانی‌ که‌ توان‌ کار و فعالیت‌اقتصادی‌ دارند؛
۲٫ تقویت‌ و تثبیت‌ سیستم‌ تأمین‌ اجتماعی‌ برای‌ تحت‌ پوشش‌ قراردادن‌ از کارافتاده‌گان‌ و… 


ادامه مطلب

نوع مطلب : اقتصادی 



  • تعداد صفحات :2
  • 1  
  • 2  
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات